Özet: 6 Şubat 2023 depremlerinin merkez üssüne yakın olan Kahramanmaraş'ta, bir konutun deprem güvenliği satın alma veya kiralama kararının en önemli unsurudur. Bu rehber, bir alıcının veya kiracının yapı güvenliğini belge ve gözlem üzerinden nasıl kontrol edeceğini adım adım anlatır. Bu sayfa yapısal mühendislik raporunun yerini tutmaz; kesin değerlendirme bir inşaat mühendisi tarafından yapılmalıdır.
1) Önce Hasar Tespit Durumunu Öğrenin
6 Şubat 2023 sonrası Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bina ve parsel ölçeğinde hasar tespit çalışması yürütmüştür. Hasar kategorileri genel olarak şöyledir: yıkık/acil yıkılacak, ağır hasarlı, orta hasarlı, az hasarlı ve hasarsız. Bir yapının hasar tespit kategorisini öğrenmek, ilk ve en önemli adımdır. Kayda dair bilgi Bakanlık kanalları üzerinden sorgulanır.
2) Yapı Yaşı ve Yönetmelik Dönemi
Yapı ruhsat tarihi, hangi deprem yönetmeliğine göre projelendirildiğini gösterir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girmiştir; 2019 sonrası ruhsatlı yapıların bu yönetmeliğe uygun projelendirilmiş olması esastır. Daha eski yapılarda, ilgili dönemin yönetmeliğine uygunluk ve mevcut durum ayrıca değerlendirilmelidir.
3) Belge Setini İsteyin
Bir yapının teknik olarak uygun inşa edildiğini doğrulamak için şu belgeleri talep edin:
- İskan (yapı kullanma izin belgesi)
- Statik proje ve hesap raporu (TBDY 2018 uyumlu)
- Zemin etüt (jeoteknik) raporu
- Yapı denetim hizmet sözleşmesi ve ara denetim raporları
- Mimari, mekanik ve elektrik projeleri
- Güçlendirme yapılmışsa güçlendirme projesi ve onayı
- Geçerli DASK Zorunlu Deprem Sigortası poliçesi
Belge setinin teknik mevzuat boyutunu ayrıntılı görmek için sitemizdeki yapı denetimi rehberini inceleyebilirsiniz.
4) Yapı Denetim Firmasını Doğrulayın
Yapı denetim hizmeti 4708 sayılı kanun çerçevesinde, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş bağımsız firmalar tarafından verilir. Rapordaki yapı denetim firmasının yetkili ve bağımsız (müteahhitten ayrı) olduğunu doğrulayın.
5) Gözle Yapılabilecek Ön Kontroller
Bir mühendis incelemesinin yerini tutmamakla birlikte, ön gözlemde şunlara dikkat edin: taşıyıcı kolon ve perde duvarlarda çatlaklar, kat aralarında düzensizlik, zemin/bodrum nem ve su izleri, daha önce yapılmış sıva/boya ile gizlenmiş onarım izleri. Şüpheli bulgularda mutlaka bağımsız bir inşaat mühendisinden değerlendirme isteyin.
6) Güçlendirilmiş Yapılar
Az/orta hasarlı bir yapı güçlendirilmiş olabilir. Bu durumda güçlendirme projesini, uygulamayı yürüten firmayı ve onay belgesini isteyin. Güçlendirme kararının niteliği, tek bir metrekare rakamıyla değil, belge incelemesiyle değerlendirilmelidir.
Yapı Güvenliği Kontrol Listesi
- Hasar tespit kategorisi öğrenildi mi?
- Yapı ruhsat tarihi ve yönetmelik dönemi belirlendi mi?
- İskan belgesi var mı?
- Statik proje, zemin etüt ve yapı denetim raporu mevcut mu?
- Yapı denetim firması yetkili ve bağımsız mı?
- Güçlendirme varsa onay belgesi mevcut mu?
- DASK poliçesi geçerli mi?
- Şüpheli bulgularda mühendis değerlendirmesi alındı mı?
Sıkça Sorulan Sorular
Bir binanın deprem hasar durumunu nasıl öğrenebilirim?
6 Şubat 2023 sonrası hasar tespit kayıtları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından oluşturulmuştur. Bir yapının hasar tespit kategorisi (hasarsız, az/orta/ağır hasarlı, yıkık) Bakanlık kanalları üzerinden sorgulanabilir. Bu, satın alma öncesi ilk kontroldür.
İskan belgesi yapı güvenliğini garanti eder mi?
İskan (yapı kullanma izin belgesi) yapının projeye ve mevzuata uygun tamamlandığını gösterir ve önemli bir belgedir; ancak tek başına deprem güvenliğinin tam garantisi değildir. Statik proje, zemin etüdü, yapı denetim raporu ve gerektiğinde bağımsız mühendis incelemesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Eski bir binayı güvenli hale getirmek mümkün mü?
Az veya orta hasarlı yapılar, statik proje müellifi ve yapı denetim firması onayıyla güçlendirilebilir (kolon manto, perde ekleme, çelik takviye gibi). Güçlendirilmiş bir yapıda güçlendirme projesi ve onay belgesi mutlaka istenmelidir.
- AFAD — afad.gov.tr
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — csb.gov.tr
- DASK — Doğal Afet Sigortaları Kurumu — dask.gov.tr
- Resmî Gazete — TBDY 2018 ve 4708 sayılı kanun — resmigazete.gov.tr
Son güncelleme: 21 Haziran 2026.